De inhoud van dit kleine geschrift is ontnomen aan ‘Das WORT’, dat in 2022 in vijf banden is verschenen. Het vormt daarin hoofdstuk 160 in de derde band en heeft daar als ondertitel ‘Allerpersoonlijkste woorden tot de ziel van de geestes­leerling’. Op velerlei suggestie en verzoek wordt met het publiceren van een extract uit dit boek hiermee een uitzondering gemaakt. Het vijfdelige werk is geconcipieerd en te beschouwen als een onafscheidelijke eenheid. Toch is hoofdstuk 160 een van de weinige hoofdstukken uit het grote boek dat als een klein ‘fundamenteel vademecum voor iedereen’ eruit genomen en afzonderlijk gepubliceerd kan worden, zonder dat daarmee het totale werk schade oploopt, zonder dat de genoemde rode draad moet worden doorbroken.

Natuurlijk sterven en bewust stoppen met eten en drinken kennen beide een stervensfase. In de stervensfase maken leven, ziel en geest zich langzaam los van het lichaam. Het precieze moment van overlijden wordt niet door de mens gekend en niet door menselijk handelen bepaald. We kunnen dit losmakingsproces van leven, ziel en geest vervolgen door aandacht te hebben voor de stervenssignalen. Een belangrijk stervenssignaal is het marmeren (het ontstaan van paars-blauwe vlekken). Het marmeren, als stervenssignaal, vertelt ons dat het bloed, het leven zich langzaam terugtrekt uit de haarvaten van de organen. Een vraag die hierbij opkomt is: wie geeft hier de aanzet tot sterven, tot loslaten, tot terugtrekken van het bloed uit de organen? Euthanasie heeft een ander verloop. De mens die door euthanasie dood gaat kent geen stervensfase, kent het precieze doodsmoment en de dood wordt door menselijk handelen veroorzaakt. Wat gebeurt er precies in het lichaam als de euthanatica toegediend worden? Op, onder andere, bovenstaande vragen probeert de auteur in deel 1 van het boek antwoorden te vinden. In deel 2 worden vier patiënten beschreven die gekozen hebben voor het bewust stoppen met eten en drinken (bsted). De arts of de physician assistant en een betrokken familielid worden geïnterviewd en er wordt een samenvatting gegeven van het patiëntendossier. Zo wordt zichtbaar hoe bsted in het verpleeghuis verloopt, hoe de begeleiding van patiënt en familie door zorg en behandelaren verloopt en hoe de familie of naaste betrokkenen achteraf op het verloop van bsted terugkijken. Jan Pieter van der Steen (1953) woont in Assen en is werkzaam als specialist ouderengeneeskunde in een verpleeghuis in het noorden van Nederland.

Dit boek bevat prachtige, kleurrijke bijdragen van 26 vrouwen en mannen die schreven over hun favoriete vrouw. De lezer kan meedenken over de filosofische ideeën van Hypatia, Hannah Arendt, Simone de Beauvoir en Martha Nussbaum of visioenen zien van de mystica Hildegard von Bingen, denkbeeldig meestrijden met de Keltische koningin Boudica in haar verzet tegen de Romeinen of zich inleven in het lijden van de ter dood gebrachte Jeanne d’Arc en de tot heks verklaarde Entgen Luijten. Ook aan de grote (moeder)godin Isis uit het Oude Egypte en de godinnen uit de (wereld)religies, die uit de huidige monotheïstische religies verdwenen zijn, wordt aandacht besteed. Zij waren immers rolmodellen van vrouwelijke energie. Zij inspireerden onder andere de vrouwelijke farao Hatsjepsoet en de Ierse heilige St. Bridget. Dit boek bevat veel meer dan de biografieën van sterke vrouwen door de tijden heen. Gedachten en gevoelens van de schrijvers geven een indrukwekkend beeld van wat nu leeft onder mensen en wat belangrijk gevonden wordt. Drs. Danielle van Dijk (1953) bestudeert al meer dan 45 jaar de esoterie en haar achtergronden. De Nag Hammadi Geschriften, de gnosis en de antroposofie inspireerden haar om verschillende boeken te schrijven, onder andere over het Christusbewustzijn en over Maria Magdalena, de vrouw naast Jezus. Zij is 43 jaar verbonden geweest aan de Stichtse Vrije School als docent Nederlands en veertien jaar als lid van de schoolleiding. Ze richtte in 1982 de Vrije School Utrecht op en zat in de Bond van Vrije Scholen. Ze geeft lezingen op aanvraag – ook over het vrijeschoolonderwijs – en heeft een eigen meditatiewerkplaats.

Adem en beweging zijn beide actuele thema’s. In het werkboek Adem & beweging worden ze met elkaar verbonden. De oefeningen en de informatie er omheen kunnen je van alles brengen: een beter contact met je lichaam, plezier, verstilling, levensenergie, creativiteit, soepeler bewegen, zelfinzicht en nog veel meer. Iedereen die in de adem geïnteresseerd is, graag aan lichaamswerk doet, niet lekker in zijn vel zit of last heeft van fysieke klachten, kan iets hebben aan dit boek. De hierin beschreven ademgeoriënteerde vorm van lichaamswerk kan ook een ander perspectief bieden aan lichaamsgerichte professionals zoals yogadocenten, masseurs, sporters, musici en fysiotherapeuten.

Als je van de dokter het nieuws krijgt dat je een levensbedreigende ziekte hebt of dat het einde aanstaande is, staat het leven van jou en je omgeving op zijn kop. Dit boek geeft een unieke, eerlijke en soms pittige inkijk in de weg die Ans en Guus gingen, toen Guus hoorde dat hij nog maar kort te leven had; een traject dat uiteindelijk bijna 4 jaar duurde. Het laat ook de rol van de begeleiders zien rondom het levenseinde van Guus, waarbij het gesprek met een buitenstaander vaak makkelijker is dan met intimi. Doel is in vrede overgaan. Alice Majoor (1956) en Parcival van Gessel (1951) zijn begeleiders rondom het levenseinde van de Stichting Lumen (2003). Zij werden ingeschakeld toen Ans radeloos was omdat Guus nergens van wilde weten. Beide schrijvers hebben een theosofische achtergrond, waardoor ze open kunnen staan voor spiritualiteit in de ruimste zin van het woord. Daarnaast is Parcival bisschop (2022) in de Vrij Katholieke Kerk (VKK). Van de rituelen van de VKK kan gebruik worden gemaakt, ook voor mensen van andere gezindten. Ook geestelijken van andere richtingen worden ingeschakeld indien gewenst. Uiteraard staat Lumen ook open voor mensen die geen spirituele behoefte hebben. Lumen werkt op basis van giften. De opbrengsten van dit boek zijn deels ten bate van het KWF en deels ten bate van het werk van de stichting Lumen. www.stichtingLumen.nl

Moeder, maagd of hoer: we lijken in het christendom weinig andere archetypen voor het vrouw-zijn te hebben. Is dit terecht? Was het vrouwbeeld in het oorspronkelijk christendom werkelijk zo eenzijdig? Waar is de vrouw die tegelijkertijd evenknie en minnares is? In dit boeiende boek vertelt Danielle van Dijk kleurrijk en beeldend over de vrouw die aan het begin stond van het allereerste christendom: Maria Magdalena. Zij was de ‘apostel der apostelen’, de vrouw aan wie Christus het vertrouwen gaf zijn boodschap van liefde uit te dragen in de wereld. Zij was echter nog meer dan dat: zij was ‘Our Lady’ naast ‘Our Lord’. Het boek is een zoektocht geworden door de esoterie, zoals de Nag Hammadi Geschriften en het werk van Rudolf Steiner, Jacob Slavenburg, ­Annine van der Meer en anderen. Ze reisde naar Israël, Frankrijk, Engeland, Italië en Spanje om uniek materiaal over Maria Magdalena te verzamelen. Ze ontdekte verborgen symboliek in schilderijen en kerken (180 illustraties). Het boek begint bij de godinnen in de grote religies en eindigt met het vrouwelijke in ons eigen innerlijk. Oefeningen en meditaties worden gegeven. ‘Een mooi verlucht boek over een intrigerende zoektocht naar een legendarische doch miskende vrouw.’ – Jacob Slavenburg Drs. Danielle van Dijk (1953) houdt zich al meer dan vijftig jaar bezig met de gnosis en verschillende onderwerpen uit de geesteswetenschap. De Nag Hammadi Geschriften en het werk van Rudolf Steiner zijn haar grootste inspiratiebronnen. Van 1975 tot 2020 was zij verbonden aan de Stichtse Vrije School in Zeist (VO). Eerder verscheen Het Christusbewustzijn, een moderne inwijdingsweg, derde druk 2020. Voor haar andere boeken: zie www.danielle-vandijk.com.